Vaka Çalışması · Spor & federasyonlar

TBF: Basketbol Yönetim Sistemi için veritabanı tasarımı ve eski sistemden geçiş

Türkiye Basketbol Federasyonu kendi yazılım ekibiyle yeni bir Basketbol Yönetim Sistemi yazarken, sistemin üzerinde çalışacağı veritabanını tasarladık ve eski sistemdeki 454 tablo, beş milyon kaydı modül modül yeni yapıya taşıdık. Çalışma adlandırma standardını, 1.685 kolon eşlemesini, 226 yabancı anahtarı, belge dışa aktarımını, kesim günü aktarımını ve dokümantasyonu kapsadı. Federasyonun bugün kullandığı BYS bu veritabanı üzerinde çalışıyor.

454 → 121
Tablo: 1.685
Kolon eşlemesi: 226
Yabancı anahtar: ~5 M
Kayıt

Problem

2019’da Türkiye Basketbol Federasyonu, yıllardır kullandığı yönetim yazılımının yerine kendi yazılımcılarıyla yeni bir Basketbol Yönetim Sistemi yazmaya başlamıştı: .NET, SQL Server, web üzerinden erişilen responsive bir uygulama. Ekranlar tasarlanıyordu, ama altlarında çalışacakları veritabanı katmanı henüz boştu.

Eski sistemin veritabanında 454 tablo ve beş milyona yakın kayıt vardı: kişiler, kimlik işlemleri, takımlar, maçlar, istatistikler, hakedişler, telefonlar, adresler. Yapısı bir tedarikçi ürününün genel şemasıydı. Tablo adları ürünün öneklerini taşıyor, kolonlar ürünün kurallarına uyuyor, belgeler veritabanının içinde BLOB olarak duruyordu. Bu yapıyı olduğu gibi yeni sisteme taşımak yeni sistemi eski sistemin kopyası yapardı; sıfırdan tasarlayıp veriyi geride bırakmak ise on yılların sicil ve lisans geçmişini kaybetmek demekti.

Bizden istenen, yeni uygulamanın ihtiyaç duyduğu tabloları temiz bir standartla tasarlamak, eski verinin tamamını bu tablolara doğru biçimde aktarmak ve işi federasyonun kendi ekibinin sürdürebileceği şekilde teslim etmekti.

Adlandırma kuralları

İlk toplantıda kod yazmadık, adlandırma kurallarını konuştuk. Yeni veritabanındaki her tablo, kolon ve prosedür aynı kurala uyacaktı:

Kural	Karar
Tablo öneki	`modul_` iş tabloları, `tanim_` referans tabloları, `sistem_` altyapı tabloları
Kimlik	Her tabloda `ID`; eski sistemin kimliği `ExID` olarak yanında taşınır
Referans	Bir tabloda bir tanımın `ID`’si varsa tanımın kendisi de yanında tutulur, böylece ekranlar JOIN’siz okur
Veri tipi	Tanım için `nvarchar`, açıklama için `ntext`, tarih için `smalldatetime`; tarih kolonları `Talep_Tarih`, `Onay_Tarih` gibi açıklamalı
Prosedür	`sp_` öneki; bir tablonun insert/update prosedürü tablonun adını taşır
Belge	Veritabanında değil, dosya sisteminde: `/Yuklemeler/Icerik/[Dizin]/[Dosya]-[satır]-[GUID].[uzantı]`

ExID sayesinde her yeni kayıt eski kaydını biliyor. Aktarımdan sonra çıkan bir tutarsızlık eski sisteme kadar geri izlenebiliyor; kesim gününde de yalnızca yeni eklenen kayıtları ayırt etmek yetiyor.

Modül modül aktarım

Yeni sistemin modülleri belliydi: sicil-lisans (kişi, kimlik, kimlik işlemleri, etkinlik), kulüp işlemleri (takımlar, tüzel kişiler, takım işlemleri), maç, fikstür, istatistik. Her modül için aynı döngü işledi:

İş takibinde görev açılır; eski sistemde modülü besleyen tablolar bulunur.
Tablo listesi TBF’ye gönderilir; onay alınır ya da liste düzeltilir.
Tablolar notasyona göre oluşturulur; eski kolon → yeni kolon eşlemesi tek bir dosyaya işlenir.
Veri aktarılır, doğruluğu kontrol edilir, test için TBF’ye verilir.
TBF’den onay gelince görev kapanır; sıradaki modüle geçilir.

Sonunda 121 tablo (42 modül tablosu, 78 tanım tablosu) ve 119 eski tablodan 1.685 kolon eşlemesi çıktı. Her tablonun scripti ayrı bir dosyada duruyor; hepsi doğru sırayla tek bir aktarım scriptinde birleştirildi. Bu script 17 sürüm gördü. Her TBF testinden sonra düzeltilip baştan çalıştırıldı, böylece kesim günü hiçbir adımı elle yapmak gerekmedi.

Teknik ayrıntılar

Belgeler. Eski sistem sözleşmeleri, fotoğrafları, formları BLOB olarak tabloların içinde tutuyordu; en büyük tablolardan biri yalnızca eklerden oluşuyordu. Aktarım sırasında bir cursor her kaydı dolaşıyor, eki bir stored procedure ile dosya sistemine yazıyor ve yeni kayda dosyanın yolunu koyuyor. Veritabanı küçüldü, belgeler yedeklenebilir dosyalar oldu.

Bütünlük ve hız. 226 yabancı anahtar tanımlandı. Her biri “yoksa oluştur / varsa sil” biçiminde yazıldı, böylece aktarımdan önce kaldırılıp sonra geri konabiliyor. Eski kimlik üzerindeki 122 indeks yeni ID kolonlarına taşındı. Eski sistemdeki tetikleyiciler ve en sık çalışan sorgular yeni yapıya göre yeniden ele alındı.

Tekrar kayıtlar. Yıllar içinde aynı kişi birden fazla kez açılmıştı. Tekrar kayıtları bulan ve birleştiren scriptler yazıldı; hatalı kayıtlar ayrı bir listede federasyona sunuldu.

Kesim günü. Aktarım birkaç kez yapıldı: önce tam veriyle test, sonra belirlenen gün ve saatte eski sistemdeki en güncel verinin son aktarımı. Aktarım scriptleri, eşleme dosyası ve dokümantasyon TBF’ye teslim edildi; teslimden sonra 60 gün e-posta üzerinden soru desteği verildi.

Sonuç

Federasyonun kendi ekibinin yazdığı BYS bu veritabanı üzerinde canlıya çıktı ve bugün de onun üzerinde çalışıyor. Sicil, lisans, kulüp, maç ve istatistik verisi kesintisiz taşındı; eski sistemden gelen her kayıt ExID ile izlenebilir kaldı. Adlandırma kuralları da ekibin sonraki geliştirmelerinde kullanması için standart olarak teslim edildi.

Altı yıl sonra aynı federasyon için hakem ve değerlendirici atama sistemini kurduk.

Sistemin yapısı

Tüm işlerimiz